Tag: ምርጫ 2007

Ethiopia’s May 24 Parliamentary and Regional Elections


Press Statement

Marie Harf
Deputy Department Spokesperson, Office of the Spokesperson
Washington, DC

May 27, 2015


The United States commends the people of Ethiopia for their civic participation in generally peaceful parliamentary and regional elections on May 24. We acknowledge the National Electoral Board’s organizational efforts and the African Union’s role as the only international observer mission on the ground. We also note the importance of the nine televised party debates as progress in fostering open public discussion of the challenges facing the country. We encourage all candidates, political parties and their supporters to resolve any outstanding differences or concerns peacefully in accordance with Ethiopia’s constitution and laws.

The United States remains deeply concerned by continued restrictions on civil society, media, opposition parties, and independent voices and views. We regret that U.S. diplomats were denied accreditation as election observers and prohibited from formally observing Ethiopia’s electoral process. Apart from the election observation mission fielded by the African Union, there were no international observer missions on the ground in Ethiopia. We are also troubled that opposition party observers were reportedly prevented from observing the electoral process in some locations.

A free and vibrant media, space for civil society organizations to work on democracy and human rights concerns, opposition parties able to operate without impediment, and a diversity of international and domestic election observers are essential components for free and fair elections. The imprisonment and intimidation of journalists, restrictions on NGO activities, interference with peaceful opposition party activities, and government actions to restrict political space in the lead-up to election day are inconsistent with these democratic processes and norms.

The United States has a broad and strong partnership with Ethiopia and its people. We remain committed to working with the Ethiopian Government and its people to strengthen Ethiopia’s democratic institutions, improve press freedom, and promote a more open political environment consistent with Ethiopia’s international human rights obligations.

Advertisements

በ2007 ዓ.ም ሀገር አቀፍ ምርጫ፤ ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች እንዴት አሸናፊ ሊሆኑ ይችላሉ?


አምስተኛው ዙር ሀገር አቀፍ ምርጫ የፊታችን ግንቦት 16 ቀን 2007 ዓ.ም ይካሄዳል። የምርጫ ቦርድ መረጃ እንሚያሳያው 58 የፖለቲካ ፓርቲዎች ተመዝግበው ወደ ሀገር አቀፍ ምርጫ ውስጥ ገብተዋል። እነዚህ የፖለቲካ ፓርቲዎች በአጠቃላይ 5 ሺህ 783 ለፌዴራል ፓርላማ እና ለክልል ም/ቤቶች ተወዳዳሪ ዕጩዎችን አስመዝግበው ለእሁዱ ምርጫ የህዝቡን ውሳኔ በመጠባብቅ ላይ ናቸው። ከዘጠና ሚሊዮን የኢትዮጵያ ሕዝብ መካከል እድሚያቸው ለምርጫ ከደረሱ ዜጎች መካከል 36 ነጥብ 8 ሚሊየን ኢትዮጵያዊ ዜጎች ድምጽ ለመስጠት የቀናት ጊዚያትን እየተጠባበቁ ይገኛሉ።

በምርጫ ቦርድ የተደለደለውን የመገናኛ ብዙሃን የአየር ሰዓቶች እና በሕትመት ውጤቶች ላይ የሚስተናገዱ ፅሁፎችን የፖለቲካ ፓርቲዎች አጠቃቀማቸው በጣም የተለያየ እንደነበር የኢትዮጵያ ፕሮድካስት ባለስልጣን በሳለፍነው ሳምንት ያስታወቀው። እንደባለስልጣኑ መረጃ ከሆነ ኢህአዴግ 98 በመቶ፣ ተቃዋሚ ፓርቲዎች በድምር 51 በመቶ፣ አጋር ፓርቲ ተብለው የሚጠሩ ሆኖም ግን ራሳቸው ፖለቲካዊ ሕልውና ያላቸው ፓርቲዎች 63 በመቶ መጠቀማቸውን ይፋ አድርጓል። በአጠቃላይ ለቅስቀሳ የቀረቡ የፖለቲካ ፓርቲዎች ሰነዶች 98.31 በመቶ በምርጫ ቦርድ የጸደቀውን ሕጋዊ የቅስቀሳ ስርዓቶችን ያሟሉ መሆናቸውን ባለስልጣኑ ጨምሮ አስረድቷል።

ግንቦት 16 ቀን 2007 ዓ.ም የሚደረገው ሀገር አቀፍ ምርጫ ቀጣዩን የኢትዮጵያ መንግስት ሥርዓተ-መንግስት የሚመሰርተውን የፖለቲካ ፓርቲ ይፋ የሚሆንበት እንደሚሆን ይጠበቃል። የቅድመ ምርጫው የነበረው ሂደት ከሞላ ጎደል በሰላም እየተጠናቀቀ ያለበት ሁኔታዎች ናቸው ያሉት። ቀሪው የድምጽ መስጠትና የድምጽ ቆጠራ እንዲሁም ድህረ ምርጫ በጉጉት ተጠባቂ አድርጓቸዋል።

በቅድመ ምርጫው በልዩነት ሊነሳ የሚችለው በተለያዩ የፖለቲካ ፓርቲዎች መካከል ተነስቶ የነበረው የፓርቲዎች የሕጋዊ ውክልና ጥያቄዎች ነበሩ። የውክልና ጥያቄ ያነሱ የፖለቲካ ፓርቲዎች ለሁለትና ከዚያ በላይ ተከፋፍለው እኔነኝ…እኔነኝ… የፓርቲው ሕጋዊ ወኪሉ እየተባባሉ ለበርካታ ወራት እሰጥ ገባ ውስጥ መክረማቸው የሚታወስ ነው። በመጨረሻም ምርጫ ቦርድ በሰበሰበውና በሰነድ በነበረው መረጃ መነሻ ሕጋዊ ውሳኔዎች አስተላልፎ የፖለቲካ ፓርቲዎቹ ውሳኔ አግኝተው ውዝግቡ እንዲቆም ተደርጓል። የምርጫ ቦርድ ውሳኔን የተቃወሙ የፖለቲካ ሃይሎች ቢኖሩም የመጨረሻው ውሳኔ ሰጪ ምርጫ ቦርድ በመሆኑ የተሰጠው ውሳኔ ወደ ተግባር ተለውጦ ውዝግብ ውስጥ የነበሩ ፓርቲዎች ወደ ምርጫው ተቀላቅለዋል።

በዚህ ጽሁፍም ቀሪዎቹን የድምጽ መስጠትና የድምጽ ቆጠራ እንዲሁም ድህረ ምርጫ ሂደቶችን ሁላችንም አሸናፊዎች ሆነን እንዴት መውጣት እንችላለን የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ይሞክራል። ሁላችንም አሸናፊ መሆን የሚጠበቅብን ዋነኛ ምክንያት በሁሉም ባለድርሻ አካለት ዘንድ ቅቡል የሆነ ሀገር አቀፍ ምርጫ ማድረግ ስለሚጠበቅብን ስለሚጠቅመንም ጭምር ነው። ቅቡልነት ሲባል “Governments have authority only if their power is legitimate. Legitimate power means power that is recognized and accepted by society as legally and morally correct.” ይህም ሲባል፣ ሥርዓተ መንግስታት የማስተዳደር ስልጣን የሚኖራቸው ስልጣናቸው ቅቡል ሲሆን ብቻ ነው። ቅቡል ስልጣን ማለት ስልጣኑ በሕብረተሰብ ውስጥ በሕግና በሞራል እውቅና እና ተቀባይነት ሲያገኝ ነው።

ይህን መሰል ቅቡልነት ባለቤትም ሰጪም ሕዝብ ብቻ ነው። ሆኖም ግን የሕዝብ አካል የሆኑ ባለድርሻም አካላትም በዚህ የቅቡልነት አሰጣጥ ሂደት ውስጥ የራሳቸው ሚና አላቸው። በተለይ የፖለቲካ ፓርቲዎች እና የጋዜጠኞች ሚና በቀላሉ የሚታይ አይደለም። ሌላው በሕግ ስልጣን የተሰጣቸው የምርጫ ቦርድ ሃላፊዎችና አስፈፃሚዎችም ሚና በቀላሉ የሚታይ አይሆንም። ስለዚህም ከማን ምን ይጠበቃል በመጪው ምርጫ የሚለውን መመልት አግባብነቱ አጠያያቂ አይደለም።

በመጪው ምርጫ ከጋዜጠኞች ምን ይጠበቃል?

በየትኛውም ዓለም የሚገኙ የምርጫ ዘጋቢዎች ጋዜጠኞች የምርጫ ዘገባ ሲያቀርቡ ቢያንስ አራት መሰረታዊ መስፈርቶች ማሟላት ይጠበቅባቸዋል። እንዲሁም በመጪው ሀገር አቀፍ ምርጫ የሚሰመራ ጋዜጠኞች። ይሄውም አንደኛ፣ ትክክለኛ የምርጫ ዘገባ መረጃ ማግኘት ማቅረብ (Accuracy)። የተጋነኑ በእውነት ላይ ያልተመሰረቱ ዘገባዎችን ከማቅረብ መቆጠብ። ሁለተኛ፤ ከወገንተኝነት የፀዳ መረጃ ማቅረብ (Impartiality (Fair Balance) ለሁሉም ተወዳዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ሚዛናዊ ዘገባ ማቅረብ። በተለየ መልኩ ለአንድ ወይም ለተወሰኑ የፖለቲካ ፓርቲዎች የተለየ የምርጫ ዘገባ ሪፖርት አለማቅረብ። እንዲሁም ጋዜጠኛው የራሱን እምቅ ፍላጎት ከምርጫ ዘገባ ሪፖርቶች ጋር አያይዞ ከማቅረብ መቆጠብ አለበት። ሶስተኛ፣ጋዜጠኛው ለሚያቀርበው የምርጫ ሪፖርት ሃላፊነት ሊሰማውም (Responsibility) መውሰድም አለበት። ጋዜጠኛው በሚያቀርበው ሪፖርት የምርጫው ሂደት እንዳይዛባ እና የዜጎች ህይወትን ወደ አላስፈላጊ መስመር ሊከት በሚችል መልኩ እንዳይሆን ሃላፊነት መውሰድ አለበት። ጋዜጠኛው በሚያቀርበው ሪፖርት ቢያንስ ለራሱ ተማኝ መሆን ይጠበቅበታል።

በመጪው ምርጫ የሚሰማራ ጋዜጠኛ ራሱን ከምን መቆጠብ አለበት? አንደኛ፣ በተሳሳቱ መረጃ መነሻ ሃሰተኛ ክሶችን (Defamatory) በተወዳደሪ እጩዎች ላይ ሆነ ምርጫውን በሚያስፈጽመው ተቋም ላይ ከመዘገብ መቆጠብ አለበት። ሁለተኛ፣ በምንም መልኩ በተለያዩ መገናኛ ብዙሃን የቀረቡ ዘገባዎችን የማጣራት የማረጋገጥ ስራዎችን ሳይሰራ (Derivative) የምርጫ ዘገቢ ጋዜጠኛ ዘገባዎችን ደግሞ ከማቅረብ መቆጠብ አለበት። ሶስተኛ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎችን ወይም ተወዳደሪ ፖለቲከኞችን ግለሰባዊ ሆነ ተቋማዊ ገጽታቸውን የሚያጠልሽ ሪፖርት (Malicious) ከመዘገብ መቆጠብ አለበት። የጋዜጠኝነት ሙያውን ተገን በማድረግ መረጃዎችን በማዛባት መራጭ ሕዝቡን ሆን ብሎ ወደ ግጭት እንዲያመራ ከሚያደርጉ ዘገባዎች ራሱን ማራቅ ይጠበቅበታል። አራተኛ፣ በምን አይነት መልኩ የሚቀርብ የገንዘብ ሆነ ሌላ የማባበያ ስጦታዎችን ተቀብሎ ከመሞሰን ራሱን መቆጠብ አለበት። ሙያውን ከመሸጥ መቆጠብ አለበት። በተለይ ጋዜጠኛው በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ የመወሰን ሕጋዊ ሆነ ሞራላዊ መብት ከሌላቸው ሶስተኛ ወገኖች አጀንዳ ራሱን በብዙ ርቀት ነጥሎ ማስቀመጥ እና አጀንዳቸውን ከመቀበል መቆጠብ አለበት።

ከፖለቲካ ፓርቲዎች ምን ይጠበቃል?

የፖለቲካ ፓርቲዎች የምርጫ ቆጠራ ተጠናቋ የምርጫ ውጤቱ ሲገለፅ የሚሰጡት አስተያየት በምርጫው ውጤት ላይ የተቀባይነት ወይም የጥርጣሬ መንፈስ ሊረጩበት ይችላሉ። የፖለቲካ ፓርቲዎች በምርጫው ውጤት ላይ ትክክለኛ ምልከታና አስተያየት እንዲኖራቸው ቢያንስ የሚከተሉትን ከግምት መውሳድ ይኖርባቸዋል።

የፓርቲን ጥቅም፤ ከሕዝብ ሰላም በላይ አለመመልከት

በሀገር አቀፍ ምርጫ ለመሳተፍ ወደ ውድድር ውስጥ የገባ የፖለቲካ ፓርቲ የሚያገኘው የምርጫ ውጤት ምንም ይሁን ምንም ከሕብረተሰቡ ሰላም በላይ ሊሆን እንደማይችል ግንዛቤ ሊወስድ ይገባል። ሕዝቡ የሚሰጠው የምርጫ ድምፅ ውሳኔ የመጨረሻ ውሳኔ አድርጎ ለመቀበል የፖለቲካ ፓርቲዎች ከወዲሁ መዘጋጀት አለባቸው። ከሕዝቡ ውሳኔ ውጪ በማኛውም ዋጋ የፖለቲካ ስልጣን ይገባኛል የሚል የፖለቲካ ፓርቲ፣ በሰነቀው የፓርቲ ጥቅም መጠንና ደረጃ ለሚፈጠረው ማንኛውም አይነት ሁኔታ ሃላፊነትንም ለመውሰድ መዘጋጀት ይጠበቅበታል።

ለምርጫ በቀረቡት ተወዳዳሪ ልክ፤ የፖለቲካ ስልጣን መሻት

የኢትዮጵያ ሥርአተ መንግስትን ለመመስረት የሚያስችሉ 547 የሕዝብ ተወካዮች መቀመጫ ወንበሮች መካከል ሃምሳ ሲደመር አንድ ማግኘት የቻለ የፖለቲካ ፓርቲ የራሱን ሥርአተ መንግስት ይመሰርታል። በመጪው ሀገር አቀፍ ምርጫም ተወዳዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ብቻቸውን ወይም የጥምር መንግስት በሚያገኙት የምርጫ ውጤት መሰረት ቀጣዩን ሥርአተ መንግስት ለመመስረት ይችላሉ።

ሆኖም ግን ለውድድር ያቀረቡት የተወዳዳሪ መጠን ሃምሳ ሲደመር አንድ የሆኑ የፖለቲካ ፓርቲዎች ከወዲሁ እስከምን እርቀት መጓዝ እንደሚችሉ ይገነዘቡታል። ይህም ማለት ብቻቸውን ሥርዓተ መንግስት መመስረት አይችሉም። ስለዚህ ከምርጫው የሚያገኙትን ውጤት ተከትሎ ከየትኛው የፖለቲካ ፓርቲ ጋር ብጣመር የተሻለ ይሆናል የሚለውን አሁን መመለስ አለባቸው። ስለዚህም ከምርጫው የሚጠብቁት ውጤት መሆኑ ያለበት ለመወዳደር ካዝመዘገቧቸው እጭዎቻቸው ቁጥር ጋር እኩል መሆን አለበት። ከዚህ ውጪ የፖለቲካ ስልጣን በመጪው ምርጫ መፈለግ ከሌላ እምቅ ፍላጎት ጋር ሕብረተሰቡም ሆነ ሕግ አስፈፃሚው ሊመለከተው ይችላል።

ከሶስተኛ ወገኖች አጀንዳ ሁሉም ጽዱ መሆን አለባቸው

ቀጣዩ ሀገር አቀፍ ምርጫ ከሶስተኛ ወገኖች አጀንዳ የጸዳ መሆን አለበት። የሶስተኛ ወገኖች አጀንዳ የሚባለው በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከምዕራቡ ሆነ ከምስራቁ ዓለም የሚሰጡ አጀንዳዎች ፈጻሚ አለመሆን ነው። ከዚህ በተጨማሪ በሃይል መንግስት ለመመስረት ጦር መሳሪያ ካነገቡ ወገኖች አጀንዳ የፖለቲካ ፓርተዎች ራሳቸውን ማራቅ አለባቸው። ምክንያቱም ለፖለቲካ ፓርቲዎች አጀንዳ የሚሰጠውም የያዙትንም አጀንዳ የሚያጸድቀው በመጪው እሁድ ድምጽን ለመስጠት የሚውጣው ሕዝብ ብቻ ነው። ከዚህ ሕዝብ ፍላጎት ውጪ መንቀሳቀስ የሶስተኛ ወገኖች አጀንዳ በአደባባይ ከማራመድ ተለይቶ የሚታይ ተግባር አይደለም።

ቀጣይ ምርጫ ሊኖር እንደሚችል ታሳቢ ማድረግ

አምስተኛው ዙር ሀገር አቀፍ ምርጫ በመጪው እሁድ 16 ቀን 2007 ዓ.ም ይደረጋል። የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድም በተሰጠው ስልጣን መሰረት በየአምስት አመቱ ሀገር አቀፍ ምርጫ ያከናውናል። ስለዚህም ቀጣዩ ምርጫ በ2012 ዓ.ም ይካሄዳል ማለት ነው።

የፖለቲካ ፓርቲዎችም እሁድ በሚደረገው ምርጫ የሚፈልጉትን ያህል ውጤት ማግኘት ባይችሉ በቀጣይ በ2012 በሚደረገው ሀገር አቀፍ ምርጫ አሁንላይ ያለባቸውን ድክመቶች አርመው አሸናፊ ፓርቲ ሆነው ሊመጡ ይችላሉ። በሌላ መልኩም የተወሰነ የሕዝብ ተወካዮች የምርጫ ወንበር የሚያገኙ ፓርቲዎችም በበኩላቸው በቀጣይ ምርጫ የበለጠ ወንበር ለማግኘት መስራት እንዳለባቸው ግንዛቤ በመውሰድ በመጪው ምርጫ የሚያገኙትን የፓርላማ መቀመጫ በተገቢው መንገድ እንዴት እንደሚጠቀሙ ከወዲሁ ሊዘጋጁበት ይገባል።

በሃምሳ ሲደመር አንድ የኢትዮጵያን ሥርአተ መንግስት ለመመስረት የሚበቃ ፓርቲም በበኩሉ አንድም ሆነ ከዚያ በላይ የፓርላማ መቀመጫ ማግኘት ከቻሉም ሆነ የፓርላማ መቀመጫ ማግኘት ካልቻሉትም ጋር በጋራ በመሆን ለመስራት መዘጋጀት ይጠበቅበታል። ምክንያቱም በአብላጫ ድምጽ ማሸነፍ ማለት የሁሉንም የኢትዮጵያ ሕዝብ ውክልና ማግኘት ባለመሆኑ ነው። ለጊዜው ያለውም ብቸኛ የተሻለ አመራጭ ምርጫ ብቻ በመሆኑም የተገኘ ውጤት መሆኑን አሸናፊው ፓርቲ ሊረዳው ይገባል።

ምርጫው በሰላም ካለቀ፣ ተሸናፊ ፓርቲ የለም

እሁድ የሚደረገው ሀገር አቀፍ ምርጫ በሰላም ከተፈጸመ አሸናፊም ተሸናፊም አይኖርም። ምክንያቱም፣ በሕግ የበላይነት መከበር ውስጥ ተሸናፊም አሸናፊም አይኖርም፤ የሚኖረው የሕግ የበላይነት ብቻ ነው።


ከሰንደቅ

ይድረስ ለታጋይ/ተመራጭ/ እከሌ


ጀግና ማነው?

ሰው ጀግና ሊባል የሚገባው ለህልውናው አደገኛ እና አስጊ የሆነው አውሬ ሲያስወግድ፣ በብዙ ሰዎች ከባድ ተብሎ የተተወዉን ችግር ሲፈታ ወይም ለሰው ልጅ ጠቃሚ የሚሆን ቁምነገር ሲሰራ ነው። ጀግና የሚለውን ስያሜ የምንጠቀመው በተወሰነ ቦታ እና ጊዜ ውስጥ በማህበረሰብ ውስጥ የተለየ ወይም ማንም ሊያደርገው ያልቻለውን ከባድ ድርጊት እና ማንም ለወጣው ያልተቻለውን ፈተና በብቃት ሲወጣው ነው። ይህ ስያሜ በብዙ ማሀበረሰቦች (ሀገራት) እንደ ሽልማት የሚያገለግልና ለድል አድራጊዎች ብቻ የሚሰጥ ነው።

በድሮ ጊዜ በአንድ ህብረተሰብ ላይ ከሚከሰቱና ፈተና ከሚሆኑ ጉዳዮች ውስጥ ሰውን ለማጥቃት ከዱር ወደ መንደሮች የሚገቡት አውሬዎች ከፍተኛ አደጋ ይፈጥራሉ። ከዚህም የተነሳ አውሬውን ገድሎ ሰዎቹን ከጭንቀት የሚገላግል ማንኛውም ሰው እንደ ማህበረሰቡ ጀግና ይቆጠራል፤ የአውሬውንም ቆዳ በመግፈፍ ይለብሰዋል። ሰዎች ከአውሬው ተገፈፈውን ቆዳ ሲመለከቱ የአውሬውን አደገኛነት ሲያስታውሳቸው ቆዳውን ገፍፎ የለበሰውን ሲያዩ ደግሞ ምንያህል ጠንካራ እና ጀግና እንደሆነ ያስተውላሉ። በዚህም ምክንያት በማህበረሰቡ ውስጥ ምርጥ የሆኑ ሽልማቶች ይበረከቱለታል፤ እንደ አስፈላጊነቱም ቆንጆ ኮረዳ ይታጭለታል።

ሰው ክቡር የሆነ ፍጡር መሆኑን እንደ ኢትዮጵያ ባሉ ማለትም የሰውን “አምላካዊ አሻራነት” በሚያምኑ ሀገራት በሰፊው የሚታመን ሃቅ ነው። ነገር ግን አለም ከተፈጠረች ጀምሮ በተለያዩ ጊዜያት በተቃራኒው የሰውን ክቡርነት ጥያቄ ውስጥ የሚከትቱ አሰቃቂ የሆኑ ግድያዎች ተከናውነዋል፤ በዚህ አይነት የታሪክ አጋጣሚ ጀግና ተብለው የተጠሩ ሰዎች ብዙዎች ናቸው። በእርግጥ የተገደለው ሰው ከአውሬ አልፎ ‘ጭራቅ’ የሚል ምናባዊ ስም የወጣለት ጨካኝ ወይም ጨቋኝ ሊሆን ይችል ይሆናል፤ ነገር ግን ምንም እንኳን ይህ ተገዳይ ከፍተኛ ጥፋት በማህበረሰብ፣ በሀገር ላይ ቢያስከትልም ቅሉ፥ ቅን ፍርድ ግን ይገባዋል።

ኧረ ወራጅ አለ! ምንድን ነው የምትለው? ኢትዮጵያ እኮ የጀግኖች ሀገር ናት፤ የጀግኖች ሀገር የተባለችውም ለህልውናዋ፣ ዳር ድንበሯን ለማስከበር፣ ከወራሪ ሀይሎች በጠበቋት ልጆችዋ ነው። ታዲያ ምንድነው የምትለው?

ቅን ፍርድ ምን ማለት ነው?

ቅን ፍርድ ማለት አንድ ሰው ወይም ማህበር (ለክፋት በህቡዕ የተደራጀ) ላደረጋቸው ነገሮች፣ ለተናገራቸውና ላቀዳቸው ሀሳቦች ተመጣጣኝ የሆነ፤ ከማንኛውም ግለሰባዊ ወይም ቡድናዊ መሻት እና ተጽዕኖ ነጻ የሆነ ብይን የሚሰጥበት ትክክለኛው (ideal) የፍርድ አይነት ነው።

ሰው በተፈጥሮው ያለ ስርዓት መኖር የማይችል፥ ኑሮው ሙሉ በሙሉ በስረዓት የተሞላ ፍጥረት ነው። በአንድ ቤት ውስጥ ስርዓት የሚያስከብር አባወራ (እማወራ) እንደሚያስፈልግ ሁሉ በአንድ ሀገር ደግሞ በመሪነት የተሾመ መሪ ያስፈልጋል። በአለማችን ብዙ ነገስታት እና ሀያላን አልፈዋል፤ አሁንም አለምን የሚያስተዳድሩ መልካም እና ክፉ ነገስታት ይገኛሉ። ዋናው ጥያቄ ግን እነዚህን መሪዎች ማን ሾማቸው? እንዴት ስልጣን ያዙ? የሚለው ይሆናል።

አምባገነናዊ ስርዓቶች በኢትዮጵያ

በሀገራችን ላለፉት መቶ አመታት አምስት ያህል መንግስታት/ነገስታት/፥ አፄ ምኒሊክ ፪ኛ፣ ልጅ ኢያሱ፣ ንግስት ዘውዲቱ፣ አፄ ኅይለሥላሴ፣ ሻለቃ መንግስቱ እና መለስ ዜናዊ፥ ብቻ ያለፉ ሲሆን ይህ ቁጥር ከሌሎች ማለትም ከሰለጠኑት የምዕራባውያን ሀገራት አንፃር ሲታይ እጅጉን የተለየ ቁጥር እናያለን። ያለፉት መንግስታት ቁጥር ብቻ ሳይሆን ስልጣን የተሸጋገረበትን መንገድ ስናይ ብዙዎቹ የስልጣን ሽግግሮች በደም የተጨማለቁ እና የብዙዎችን ህይወት በቀጠፉ ረብሻዎች እና ግርግሮች የተሞሉ ነበሩ።

ከአጼ ኀይለ ሥላሴ ከንግስና መሻር አንስቶ ያለውን የስልጣን ሽግግር እንኳን ብንመለከት በብዙዎች ደም መፍሰስ የተመሰረተ ነው። ደርግ በተማሬዎች የተጀመረውን አብዮት ከዴሞክራሲያዊ ጥያቄ ወደ ፖለቲካዊ ፍልስፍና ምርጫ በማላተም የዘመኑን ጥያቄ በጠመንጃ ሲመልስ እና ሀገሪቱን በዘመን የማትረሳውን አስከፊ ታሪክ ጽፎ አልፏል። በተጨማሪም የብዙ ሰዎችን እልቂት ያስከተለውን የረሀብ፣ የእርስ በርስ ጦርነቶችን እና ከፍተኛ የሆነ የማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ዝቅጠት ውስጥ አስገብቷታል።

የደርግ አዛዝ ያለተመቻቸው የትግራይ እና የኤርትራ ወጣት ታጋዮች ወደ ትጥቅ ትግል ወስጥ በመግባት በታላቅ መሰረት ላይ ተጥሎ የነበረውን የደርግን ወታደራዊ መንግስት ለመደምሰ እና የኤርትራን መገንጠል ብሎም የአገዛዝ ስርኣት ቅያሬን አስከትሏል። በኤርትራ መገንጠል የተደሰተው የትግራይ ነጻ አውጭ (ወያኔ) ወዲያው ወደ ሀገራዊ ነጻ አውጪነት የፖለቲካ ጨዋታ ጀመረ።

ማንም ነጻ ያውጣ ማንም፡ በጦር አድማ የሚፈሰው ውኃ ሳይሆን የሰው ልጅ ክቡር ደም ነው፤ ለዚያዉም የወንድሞቻችን ደም። የሚያሳዝነው ግን፡ ነጻ አውጭነት ከሚሰጠው ክብር፣ ከጀግንነት ማዕረግ ወይም ሌላ ከህዝብ እውቅና ባለፈ ሌላ ቦታ በመፈለግ ያለፈውን እና የተገረሰሰውን ስርኣት በሚመልስ መልኩ ከህዝቦች እኩልነት ጥያቄ ወደ ክፍፍል አገዛዝ፣ ከፍርድ ጥያቄ ወደ ፍትህ ጉድለት፣ ከሰላም ጥያቄ ወደ እርስ በርስ የማናቆር ቅኝ አገዛዛዊ ሰርዓት በመመለስ ህዝብ በፍርሀት እና ጭንቀት እንዲሞላ እያደረገ ይገኛል።

ይድረስ ለታጋይ እከሌ፡-

ይህችን ፅሁፍ ታነባታለህ ለማለት ይከብደኛል ያው ቢያንስ ከልማታዊ ስራዎችህ የተረፈ ጊዜ ካገኘህ ብዬ በማሰብ ነው የፃፍኳት። እውነቴን ነው ምልህ ደርግን ለመደምሰስ ያደረከውን ትግል አደንቃለሁ፤ ያውም በወታደራዊ አቅም ጠንካራ የነበረውን አስፈሪውን ጦር። እኔ ግን የሚያሳዝነኝ፥ የነፃ አውጪው ወታደር ከህዝብ የወጣ የሀገር ልጅ እደሆነ ስትነግረኝ በጣም አዘንኩኝ እጅጉንም መሪር ሃዘን ውስጥ ገባሁ። አንዴ ብቻ ስማኝ!ለ23 ዓመታት የደሰኮርከው ጀግንነት የገዛ ወንድምህን እና ወገንህን ደም በማፍሰስ እንደሆነ ባለማገናዘብህ ብታፍር ደስታዬ ነው።

ምን??? በለኛ!
እሺ! ለምን መሰለህ፥ ደርግ ዜጎችን በውትድርና አሰልጥኖ ወደ ሀገር መከላከያ ሰራዊትነት ሲያበቃቸው ኢትዮጵያዊነታቸውን አልተነጠቁም፤ ማንም አልካዳቸውምም። እነሱ በደርግ ስርአት ውስጥ የሰለጠኑ የሀገር፣ የህዝብ ልጆች ነበሩ፡ እንጂ የደርግ ውትድርናቸው ማንነታቸውን አልፋቀውም፣ ዜግነታቸውንም አልቀየረውም። ችግሩ ባንተ የነፃ አውጪነት ዲስኩር ህዝቡን ስታደነቁር እና ስትሸነግል ያን ጊዜ ወታደር ልጇ የሞተባት፣ የጥይት የተገደለባት እናት አሁን በፍርሀት እና በጭንቀት ልጆቿን ደብቃ ስታሳድግ፣ ሳትወድ በግድ የፓርቲው አባል እንድትሆን ጓዶችሀ ሲያስገድዷት ሰምቼ፡ ኧረ ግፍ እየተሰራ ነው ብዬ ለማን ልንገር?

እስቲ ሰው የሚልህን ስማ ያንተ ነፃ አውጪነት እንደቄጤማ የብዙ ኢትዮጵያውያን ወጣቶችን ህይወት የቀጠፈ እና አካል ያጎደ ሲሆን  በየአመቱ የምታከብረው የደርግን ከሀይል መወረድ ብቻ ሳይሆን ያለቀባሪ በየሜዳው የአውሬ መጫወቻ የሆኑትን ሀገር ወዳድ ወንድሞችህን ሙት-አመት እንደሆነ ላፍታ እንኳን ብታስብ፥ የወደፊቱን የወታደር ህይወት ትታደጋለህ።
ምክንያቱም አንተም ፡ ዘላለማዊ መሆን አትችልም፥ በምድር ከተወሰነ ጊዜ በላይ መኖር አትችልም – ሟች ነህ ፣ በብርታትህ ዘመን ብዙ ጀግንነት ይሰማሃል ቆይቶ ግን ኋይል ይከዳሃል፥ ጉልበትህ ይደክማል፥ ደጋፊ ታጣለህ፥ ትወድቃለህ ፥ አትነሳም፤ ወይ በሰው ወይ አምላክ እጅ ትሞታለህ።